Piotr - skała, na której Pan buduje swój Kościół, został obdarzony ogromnym zaufaniem Mistrza: dostał doń klucze. Choć Szymon, bo tak początkowo go zwano, łowił ryby na jeziorze Galilejskim, miał łowić ludzi dla Chrystusa, został wezwany razem ze swoim bratem Andrzejem, aby iść za Jezusem. O pobycie Piotra w Rzymie i o jego śmierci piszą już w II stuleciu (bardzo szybko jak na tamte „niemedialne” czasy) św. Ignacy z Antiochii (ok. 110 r.), św. Dionizy z Koryntu (ok. 170) i św. Ireneusz (ok. 190).
Drugi nasz bohater, początkowo butny prześladowca Kościoła, około 35. roku udaje się do Damaszku, aby tam ścigać chrześcijan. Jednak tuż przed celem podróży doświadcza niezwykłego spotkania: „Szawle, Szawle, dlaczego mnie prześladujesz?”. - „Kto jesteś, Panie?”. - „Ja jestem Jezus, którego Ty prześladujesz. Wstań i wejdź do miasta, tam ci powiedzą, co masz czynić”. Po tym nawróceniu przyjmuje chrzest i nowe imię - Paweł (co znaczy: mały). Piotr i Paweł zamordowani zostali w Rzymie. Kościół obchodzi święto tych Apostołów 29 czerwca. Data ta wybrana została dla uczczenia przenosin doczesnych szczątków obu Apostołów w 258 r. do katakumb św. Sebastiana przy Via Appia, z obawy przed prześladowaniami chrześcijan przez cesarza Waleriana. W pobliżu Via Appia w tychże katakumbach znaleziono inskrypcję papieża Damazego pochodzącą z końca IV stulecia, głoszącą, że Piotr i Paweł byli tam pochowani. W późniejszym okresie ciała przeniesiono na miejsca ich śmierci.
Św. Piotr wedle tradycji został ukrzyżowany głową do dołu, gdyż czuł, że nie jest godzien umierać tak, jak jego Mistrz. Został umęczony niedaleko Via Cornelia w cyrku Nerona, gdzie dzisiaj znajduje się jego Bazylika. Paweł, na podstawie przywileju przysługującemu mu z racji bycia obywatelem rzymskim, został ścięty mieczem przy Via Ostia. Piękna legenda głosi, że trzy źródła miały wytrysnąć w miejscach, których dotknęła ścięta głowa św. Pawła. Obaj Apostołowie ponieśli śmierć między 64 a 67 r.
Kult Apostołów rozpoczyna się już w III stuleciu. Św. Piotr został opiekunem dynastii Karolingów. W Poznaniu znajduje się niezwykła pamiątka związana z jego osobą: miecz, którym miał odciąć ucho sługi arcykapłana, podczas pojmania Jezusa w Getsemani. Jest to dar papieża Jana XIII dla księcia Mieszka I z 968 r. Prawdopodobnie został on wykuty w I wieku naszej ery na wschodnich rubieżach Cesarstwa Rzymskiego. W kulturze ludowej przywiązywano wielką wagę do święta Apostołów, jako że obaj byli opiekunami urodzaju, tego zaś, kto tego dnia nie uszanował należycie, miała spotkać klęska. Co ciekawe, wstawiennictwa Pawła wzywano przy ukąszeniach węża, bowiem na Malcie jego samego miał ukąsić wąż, nie powodując żadnej szkody. Św. Paweł jest patronem prasy katolickiej, robotnic, teologów, duszpasterzy, tkaczy, siodlarzy, powroźników i wikliniarzy, wzywany w przypadku skurczów i choroby uszu. Św. Piotr jest patronem papieży, szklarzy, stolarzy, kowali, rzeźników, zdunów, malarzy, kamieniarzy, rybaków, sprzedawców ryb, marynarzy, żeglarzy, rozbitków morskich, przystępujących do spowiedzi oraz dziewic. Gospodarze wzywali tego Świętego w czasie gorączki; uciekano się także do niego w przypadkach wścieklizny, opętania, chorób nóg i w przypadku kradzieży.
W ikonografii św. Piotr przedstawiany jest najczęściej w szatach papieskich z paliuszem, z kluczami, siedzący na tronie, a także z takimi elementami jak księga, kogut lub ryba. Często przedstawia się Apostołów razem w ołtarzach głównych naszych kościołów. Św. Paweł dzierży miecz oraz księgę. Piękne, majestatyczne, siedemnastowieczne figury Apostołów znajdują się w kościele farnym w Łańcucie. Pochodzą one ze spalonego w 1820 r. kościoła dominikanów, który przed pożarem nosił wezwanie Świętych Piotra i Pawła. Obie zabytkowe figury umieszczono w prezbiterium przy głównym ołtarzu: św. Piotr trzyma w ręku klucze, zaś Paweł wspiera się na mieczu. Dopełnieniem wystroju prezbiterium są piękne witraże z wizerunkami Apostołów. Interesująca jest również przydrożna kapliczka z Woli Małej k. Łańcuta, poświęcona postaciom Apostołów. Pochodzi ona z XIX wieku i mieści w sobie drewniane postaci św. Piotra z kluczem i św. Pawła z mieczem. Jeden z pierwszych polskich kościołów - katedra poznańska nosiła wezwanie św. Piotra i Pawła. I w naszej archidiecezji wznoszono kościoły pod tym wezwaniem (patronat Świętych Apostołów posiada m.in. kościół w Handzlówce).
Ciekawe wizerunki Świętych znajdziemy w opactwie jarosławskim, w ołtarzu Matki Bożej Ostrobramskiej z XVII wieku, pochodzącym ze Starej Soli na Ukrainie. Podobnie siedemnastowieczne wizerunki Apostołów znajdują się w urokliwym drewnianym kościółku w Kosinie.
Z imieniem św. Piotra związana jest opłata, którą uiszczano na rzecz Stolicy Apostolskiej - świętopietrze lub tzw. denar św. Piotra. Pod koniec XIII wieku doszło do ustanowienia stałej kolektorii jako urzędu papieskiego. Siedzibą kolektorów był Kraków. Co roku po denarze składała ludność Polski, Anglii, krajów skandynawskich, królestwa Neapolu i Sycylii, Korsyki i Sardynii. W drugiej połowie XIV wieku kolekta z Polski równała się rocznie sumie 206 kg srebra, które kolektorzy starali się wymieniać na złoto. Część tych należności pochłaniały jednak koszty transportu do Rzymu, operacji bankowych i rabunki dokonywane przez bandy grasujące na średniowiecznych drogach.